De aftrekbaarheid van advocaatkosten in familiezaken

08 juni 2016

Regelmatig vragen cliënten zich af of de advocaat- en/of proceskosten in een familieprocedure fiscaal aftrekbaar zijn.

De kosten van een echtscheidingsprocedure zijn niet aftrekbaar. Hetzelfde geldt voor de gemaakte kosten in een procedure over omgang en/of gezag. Noch de advocaatkosten, noch de proceskosten kunnen worden aangemerkt als een fiscale aftrekpost. Dit geldt zowel voor de verzoekende als voor de verwerende partij.

De gemaakte kosten voor een alimentatieprocedure daarentegen zijn onder de hierna te noemen voorwaarden echter wel aftrekbaar. In artikel 3.108 Wet IB 2001 is immers het volgende bepaald:

“Aftrekbare kosten van uitkeringen en verstrekkingen zijn de daarop drukkende kosten voor zover zij zijn gemaakt tot verwerving, inning en behoud van die uitkeringen en verstrekkingen. De kosten kunnen in mindering worden gebracht voor zover zij in hun totale omvang niet overtreffen wat gebruikelijk is.”

Met andere woorden: kosten die zijn gemaakt ter “verwerving, inning of behoud” van partneralimentatie zijn fiscaal aftrekbaar. Deze aftrekpost geldt dus alleen voor de alimentatiegerechtigde. De alimentatieplichtige kan de kosten die hij (of zij) heeft moeten maken om zich te verweren tegen de door de alimentatiegerechtigde verzochte partneralimentatie of de kosten die hij heeft moeten maken in een procedure tot wijziging of beëindiging van de door hem te betalen alimentatie niet als fiscale aftrekpost opvoeren. Dit zijn namelijk geen kosten die zijn gemaakt ter verwerving, inning of behoud van alimentatie.

Een voorbeeld ter verduidelijking: man en vrouw zijn getrouwd geweest en na echtscheiding betaalt de man € 1.000,00 (bruto) partneralimentatie aan de vrouw. De financiële situatie van de man verslechtert op enig moment en de man verzoekt vervolgens de rechtbank de door hem te betalen partneralimentatie te wijzigen in een bedrag van € 500,00 per maand. De door de man gemaakte kosten in deze procedure zijn voor de man niet aftrekbaar, terwijl de vrouw de door haar gemaakte kosten in dezelfde procedure wel kan opvoeren als aftrekpost, nu deze kosten zijn gemaakt ter behoud van alimentatie.

Dit onderscheid wordt vaak als oneerlijk aangemerkt, maar door het hof ’s-Hertogenbosch is in haar uitspraak van 4 december 2009 overwogen dat dit onderscheid niet in strijd is met het recht op gelijke toegang tot de rechter (artikel 6 EVRM).

Tot slot nog een laatste kanttekening: kosten die worden gemaakt ter verwerving, inning of behoud van kinderalimentatie zijn niet aftrekbaar. Indien in bovenstaand voorbeeld de man tevens wijziging van de door hem verschuldigde kinderalimentatie verzoekt, kan de vrouw de advocaatkosten die zij heeft gemaakt ter behoud van haar partneralimentatie wel opvoeren als aftrekpost, maar de door haar gemaakte kosten ter behoud van de kinderalimentatie niet. 

Imke Vorbach
8 juni 2016 

Meer artikelen over de volgende rechtsgebieden: