De (beperkte) executoriale kracht van een notariële akte

11 april 2014

Als er een geschil ontstaat tussen twee partijen, kan dat geschil worden voorgelegd aan een rechter. Als er dan een vonnis gewezen wordt waarin een partij ergens toe veroordeeld wordt, kan dat vonnis ten uitvoer gelegd worden, door middel van executoriaal beslag. Als iemand veroordeeld is om iets niet te doen op straffe van een dwangsom, kan zijn wederpartij het vonnis executeren op het moment dat hij vindt dat het verbod overtreden is en hij recht heeft op verbeurde dwangsommen.

Het komt ook voor dat partijen hun geschil beslechten door met elkaar een overeenkomst te sluiten, juist om een gerechtelijke procedure te voorkomen. Om dan toch over een executoriale titel te beschikken, kan die regeling worden neergelegd in een authentieke akte (zoals een notariële akte). De grosse van die akte kan een executoriale titel vormen, die ten uitvoer gelegd kan worden. Als in de notariële akte een verbodsbepaling wordt opgenomen op straffe van een boete, en dat verbod overtreden wordt, kan de andere partij aan de hand van die notariële akte dus executoriaal beslag laten leggen om zo betaling van de verbeurde boetes af te dwingen. Of toch niet?

In een onlangs gewezen uitspraak van de rechtbank Gelderland is nog eens uiteengezet dat het antwoord van die vraag afhankelijk is van de wijze waarop de verplichting omschreven is in de notariële akte. In het aan de rechtbank voorgelegde geval ging het om een paardenhouder die een langlopend conflict had met zijn buren over het gebruik van de manege. Dat geschil hadden zij uiteindelijk beslecht met een minnelijke regeling, die zij – met het oog op het verkrijgen van een executoriale titel – hadden neergelegd in een notariële akte. Daarin waren zij onder meer overeengekomen dat de paardenhouder bepaalde perceelgedeelten niet mocht gebruiken voor de opslag van producten en dat hij verplicht was een bestaande wal door te trekken. Indien hij die verplichtingen niet zou nakomen, zou hij een boete verbeuren van € 500,00 per dag waarop de overtreding plaats zou vinden, tot een maximum van € 150.000,00, aldus de notariële akte. De buren vonden vervolgens dat de paardenhouder in overtreding was, eisten de maximale boete van € 150.000,00 op en lieten de deurwaarder executoriaal beslag leggen op het perceel van de paardenhouder ter incasso van dat bedrag. Daar was de paardenhouder het niet mee eens. Hij stelde zich op het standpunt dat de notariële akte geen executoriale titel was en wendde zich in kort geding tot de voorzieningenrechter van de rechtbank Gelderland om de executie te laten staken.

De voorzieningenrechter overwoog dat als een notariële akte niet de grootte van het verschuldigde bedrag vermeldt, de grosse van de akte slechts voor tenuitvoerlegging vatbaar is wanneer deze de weg aangeeft waarlangs, op de voor de schuldenaar bindende wijze, de grootte van het verschuldigde bedrag kan worden vastgesteld. Volgens de voorzieningenrechter voldeed de onderhavige notariële akte niet aan dit vereiste. In de akte was immers op geen enkele wijze geregeld op welke voor de paardenhouder bindende wijze te eniger tijd zou moeten worden worden vastgesteld dat hij de met boetes bedreigde bepalingen heeft overtreden en dus een of meer boetes verschuldigd is. Dat had bijvoorbeeld geregeld kunnen worden met een bepaling waarin hij ermee instemt dat de constateringen door de buren en/of een derde van overtreding van de met boetes bedreigde bepalingen uit de overeenkomst jegens hem zal gelden als volledig bewijs, behoudens tegenbewijs, en dat dit ook zal gelden met betrekking tot de omvang van de daaruit voor de buren resulterende vorderingen. Nu dit niet in de akte is opgenomen, komt aan de grosse van deze akte geen executoriale kracht toe. De buren werden veroordeeld de executie van de akte te staken, op straffe van een dwangsom.

Als partijen ter voorkoming van een gerechtelijke procedure een regeling treffen maar toch over een executoriale titel willen beschikken ter handhaving van die regeling, is het dus van wezenlijk belang dat in de notariële akte op bindende wijze omschreven wordt hoe bepaald wordt of sprake is van een overtreding en het verbeuren van boetes. Als dat niet zorgvuldig gebeurt, zijn partijen terug bij af en dient er alsnog geprocedeerd te worden.

Uitspraak: http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBGEL:2014:1321

Meer artikelen over de volgende rechtsgebieden: